صورت مساله هاي سفارشي

صفحه اصلی > صورت مساله هاي سفارشي

صورت مسأله های مطرج شده توسط اساتید دانشگده تونبخشی دانشگاه اصفهان:

 

 1-آموزش حرکت رهای شانه در فضا بدون کنترل از سوی عضله

در برخی بیماران شانه به حرکت درآوردن شانه و رها کردن آن برای ادامه حرکت مانند یک پاندول و بدون هرنوع کنترل از سوی عضلات شانه اهمیت درمانی زیادی دارد. بسیاری از بیماران دست را به شکل صحیح عقب می برند ولی در زمان رها کردن آن را برای نوسان آزاد نمی گذارند و به طور ارادی حرکت آونگی را اجرا می کنند. به دنبال طراحی بازی برای دادن فیدبک از حرکت ازاد و آونگی شانه هستم(برای کمک به بهبود قدرت در مورد این موضوع اگر گروهی مایل بود حضوری توضیح می دهم تا ابهامات برطرف شود).

 

2- آموزش حرکات ظریف دست و پیشرفت آنها به حرکات روزمره و حرفه ای

ابزارهای موجود اغلب برای آموزش حرکات در یک صفحه و به صورت کلی است. بازی که حرکاتی مثل قلم در دست گرفتن، برداشتن مداد یا سکه یا سوزن را آموزش دهد مطلوب خواهد بود. برای اطلاعات بیشتر باید با انواع Prehension یا حرکات گرفتن اشیا در دست آشنا باشید(برای کمک به بهبود قدرت در مورد این موضوع اگر گروهی مایل بود حضوری توضیح می دهم تا ابهامات برطرف شود).

 

3-یکی از مشکلاتی که ما در توانبخشی بیماران سکته مغزی در زمینه بالانس وتعادل با آن مواجه هستیم ایجاد فراموشی یک طرف بدن تحت عنوان Body neglect است که بیمار از نظر ادراک فضایی دچار اختلال و در نتیجه آن پدیده افتادن شده که مشکلات زیادی را ایجاد می کند. یکی از روشهای سنتی جهت درمان این حالت قرار دادن بیمار جلوی آینه های قدی جهت پیدا کردن خود است. در روشهای جدید از قرار دادن بیمار در محیط های مجازی استفاده کرده که با استفاده از چالشهای آن این مشکل مرتفع گردد.

 

 

4-یکی از مشکلات بسیار مهم ما در بیماران سکته مغزی باز شدن  دست در فاز اسپاستیک بیماری است. جهت درمان این مشکل از دارو وتزریقات جهت مهار کردن تون عضله یا تمرینات کششی فیزیوتراپی یا استفاده از مدالیته هایی مانند سرما یا گرما استفاده می شود. ما به دنبال بازی هستیم که کوچکترین کاهش تن و حرکت ارادی انگشتان را نمایش دهد و تشویق کند .

 

5-تسهیل حرکت مجزای انگشتان

یکی از اختلالات مانع از کاربرد اندام فوقانی در فعالیت های روزمره زندگی در بیماران مبتلا به آسیب های سیستم عصبی مرکزی مانند بزرگسالان مبتلا به سکته مغزی یا کودکان مبتلا به فلج مغزی، حرکت مفاصل در الگوهای سینرژی است. این افراد معمولاً کارایی دست خود را از دست می دهند و درصورتیکه قادر به حرکت دست باشند نیز آن را در الگویی کلی مانند مشت کردن انجام می دهند و نمی توانند با حرکت مجزای انگشتان، ابزار و وسایل مختلف را دستکاری کنند. همین عدم توانایی در کاربرد مجزای دست و انگشتان باعث می گردد این افراد دچار عدم کاربرد اندام فوقانی (Learned Non-use) گردند و به عبارت دیگر اندام مبتلا را به تدریج فراموش کنند و تمام فعالیت های روزمره خود را با یک اندام و آن هم سمت سالم انجام دهند. بنابراین از جمله راه های کمک به بهبودی توانایی کاربرد دست و انگشتان این افراد می تواند (1) کاربرد انگیزش و تقویت در هنگام به کار گرفتن انگشت هدف باشد و (2) چون این افراد یاد می گیرند همه کارهای خود را با سمت سالم انجام دهند پس اجبار در کاربرد انگشت و دست مبتلا می تواند روش دیگر کمک به این افراد باشد. 

بنابراین (1) ارائه بازی که آواتار فرد در محیط مجازی برای تعامل با محیط نیاز به کاربرد انگشتان دست مبتلا به صورت مجزا داشته باشد اما تنها موقعی که موفق به کاربرد انگشت هدف شد تشویق گردد و (2) ارائه بازی که آواتار فرد در محیط مجازی برای تعامل با محیط، مجبور به کاربرد انگشت هدف در دست مبتلا باشد چراکه اگر فرد از حرکات کلی دست یا انگشتی غیر از انگشت هدف استفاده کند بازی یا پاسخ ندهد یا قفل کند یا هر پاسخ مناسب دیگر که فرد در دنیای واقعی بفهمد با انگشت اشتباه قادر به بازی نیست. روند پیشرفت بازی نیز به نحوی باشد که در ابتدا فرد بتواند با کمترین دامنه حرکتی انگشت هدف نیز با محیط مجازی تعامل برقرار کند اما به تدریج نیاز به دامنه حرکتی بیشتری برای رسیدن به هدف وجود داشته باشد.

 

6-تسهیل حرکات با دامنه وسیعتر در بیماران مبتلا به پارکینسون

بیماری پارکینسون با علائم اصلی ترمور در حالت استراحت و آهستگی حرکت و ریژیدیتی مشخص می گردد. از جمله اختلالات ناشی از این بیماری اختلالات در راه رفتن می باشد. ویژگی راه رفتن این بیماران، راه رفتن با طول قدم های کوتاه و درعوض افزایش تعداد قدم ها و سریعتر شدن راه رفتن و کشیدن پاها به زمین ودرنتیجه کاهش تمایل فرد به راه رفتن در محیط پیرامون و تعامل با محیط می باشد. یکی از تکنیک های کاردرمانی در بهبود راه رفتن این بیماران، اشتغال آنها در فعالیت ها و کارهای روزمره زندگی همراه با افزایش طول و ارتفاع گام ها و افزایش سرعت واکنش های حرکتی در محیط های مختلف از جمله خانه خود فرد و محیط اجتماع است.

بنابراین شاید ارائه برنامه واقعیت مجازی که بیمار در آن آواتار خود را در حال تعامل با محیط ببیند بتواند به بازگشت فرد به تعامل با محیط کمک کند. البته برای تعامل با محیط، گام های کوچک فرد باید در محیط مجازی تبدیل به گام های بزرگ با ارتفاع و طول زیاد شوند به عبارت دیگر فرد ببیند که گام های بزرگ وی را قادر به تحرک در محیط می کنند. البته برنامه طوری طراحی شود که  بطور تدریجی میزان طول و ارتفاع گام مورد نیاز در دنیای واقعی برای اینکه آواتار در محیط مجازی بتواند در محیط رفت و آمد کند، افزایش یابد. نوع بازی نیز هر چه ریتمیک تر و دارای حرکات موزون باشد می تواند به تحریک و انگیزش این بیماران کمک کند. 

 

7-مهار حرکات اضافی مانند ترمور

ترمور و لرزش دست ها یکی از اختلالات اصلی مانع عملکرد در بیماران مبتلا به اختلالاتی مانند آسیب های مخچه و پارکینسون است. برای مثال بیماران مبتلا به آسیب های مخچه ای در دنیای واقعی به محض اینکه می خواهند فعالیت های روزمره زندگی خود مانند آب خوردن و کارهای ساده را انجام دهند لرزش دست شان تشدید می گردد. در نتیجه برای مثال دست آنها بجای نزدیک شدن طبیعی به لیوان و گرفتن آن، بخاطر لرزش و ترمور با لیوان برخورد می کند و لیوان به زمین میفتد و می شکند.

هنگامیکه فرد دست خود را در دنیای واقعی حرکت میدهد بخاطر لرزش نمی تواند با شیء یا نقطه هدف به درستی ارتباط برقرر کند اما در محیط مجازی دیگر فرد اصلاً به دست واقعی خود توجه ندارد و فقط آواتار خود و دستش در محیط مجازی را بعنوان واقعیت درنظر می گیرد و در نتیجه مشاهده می کند که دیگر ترمور و لرزش دست ندارد و می تواند به راحتی با اشیاء ارتباط برقرار کند. ارائه این محیط مجازی با اشیاء هدف بزرگتر در فاصله نزدیکتر با فرد در ابتدای درمان و به تدریج کوچکتر شدن هدف و افزایش فاصله هدف یاشد بتواند به کاهش ترمور و لرزش این بیماران کمک کند.  

 

    ۸-طراحی بازهای مجازی برای ارتقای قدرت – استقامت – هماهنگی – کنترل حرکات در سنین مختلف و بیماری های مختلف (نمونه آن برای کمر و اندام تحتانی در حال کار است )

تمرینی که در آن از حفظ یک وضعیت معین، تکرار حرکات ساده یا ترکیبی یک یا چند مفصل و توام کردن حرکت دو یا چند اندام با یا بدون تنه استفاده شود. مثلا دست را در حالت 90 درجه رو برو نگه دارد و زمان بگیریم برای استقامت خوب است. دست را مکرر بالا اوریم تا 90 درجه جلوی بدن و برگردیم برای قدرت خوب است. دست راپشت گردن بگذاریم و برگردانیم به عنوان کنترل حرکت. همه این حرکات می توانند همراه با وزنه یا مقاومت باشند (برای کمک به بهبود قدرت در مورد این موضوع اگر گروهی مایل بود حضوری توضیح می دهم تا ابهامات برطرف شود).

10-فیدبک دیداری در موقع انجام تمرینات حرکتی – حفظ وضعیت بدنی – حرکت قسمتهای مختلف بدن طی یک فعالیت – تحمل وزن مساوی روی دو پا – اصلاح الگوی gait (از موارد قبلی مربوط به نیاز های  فناورانه گروه ها انتخاب کردم)

تمرینی که در صورت وزن اندازی غیر مناسب روی اندام ها به فرد اخطار دهد یا در صورتی که فرد به جای پاشنه اول کف پا را زمین بزند و .. (برای کمک به بهبود قدرت در مورد این موضوع اگر گروهی مایل بود حضوری توضیح می دهم تا ابهامات برطرف شود).

 

11- حرکت اندامهاي توليدي گفتار

دیزآرتری یک اختلال حرکتی گفتار است که ناشی از ضایعه به اعصاب محیطی یا مرکزی می باشد که با ضعف، فلجی یا عدم هماهنگی عضلات گفتاری مشخص می شود

درمان رفتاریتقویت تولید گفتار با تمرکز بر مهارت های حرکتی دهان انجام می گردد.

۱-حرکات زبان:حرکات زبان به سمت بالا،پايين،چپ وراست وحرکات چرخشي زبان در داخل وخارج دهان

2- حرکات لب: وضعيتي که گوشه لب ها به طرفين کشيده شده/i/ويا وضعيتي مشابه توليد واکه /u/وسپس حرکت پيوسته/u/-/i/  ، باز وبسته کردن لبها بدون آواسازي و همراه آواسازی

3- دامنه حرکت اندامهاي گفتاري: دامنه حرکات زبان به سمت بالا،پايين،چپ وراست

4- سرعت اندامهاي توليدي گفتار:

 -سرعت حرکات کلامی  : سرعت انجام حرکات لبها به هنگام توليد سيلابهائي با همخوان دولبي (/pa//ba/)،سرعت انجام حرکات زبان به هنگام توليد سيلابهائي با همخوان هاي لثوي(/ta/و/da/) وکامي(/ka/ و/ga/( مدنظر مي باشد.در اين تمرین زمان انجام تست براي کل حرکات ثابت فرض شده و زماني حدود7ثانيه مي باشد وتعداد دفعاتي که فرد مورد نظر آزمون توانائي انجام حرکات مربوطه را در زمان فوق داراست ،ثبت مي شود.تمرین سرعت حرکاتکلامی اندامهاي توليدي گفتار مي تواند علاوه بر استفاده از تک سيلابهاي مرکب همخوانهاي دولبي،لثوي،کامي با استفاده از زنجيره دوسيلابي وسه سيلابي نيز انجام مي شود بدين ترتيب باتغيير واکه در يک جايگاه وتغيير همخوان درچند جايگاه امکان ارزيابي سرعت اندامهاي توليد گفتار به هنگام آواسازي وسعت قابل ملاحظه اي پيدا نموده ودر نتيجه اطلاعات باارزشي در اين زمينه در اختيار ارزياب قرار خواهد داد

-سرعت حرکات غیرکلامی  :در اين تمرین سرعت حرکات لبها زماني که به صورت کشيده (مثل زماني که واکه/i/ توليد مي شود)وسرعت انجام حرکات زبان هنگامي که قسمت قدامي زبان (نوک ويا تيغه زبان) با سرعت به گوشه هاي لب (سمت چپ وراست) تماس پيدا مي کند ويا با سرعت وبه نوبت با لب بالا وپايين خارج دهان تماس داده مي شود ميتوان انجام حرکت ذکر شده زبان را بار ديگر در داخل دهان نيز انجام داد. همچنين حرکات عمودي فک پايين به صورت باز و بسته کردن دهان نيز ارزيابي ميشود. در اين ارزيابي نيز زمان انجام هر يک از حرکات فوق ثابت فرض شده و حدود 5 يا7 ثانيه ميباشد. تعداد دفعاتي که فرد مورد نظر آزمون توانايي انجام حرکت را در زمان ذکر شده دارا مي باشد ثبت ميشود.

4- ارزيابي قدرت عملکرد اندام هاي توليدي گفتار:

ارزيابي قدرت عملکرد لب ها: بر اين منظور آزمونگر از فرد مورد آزمون مي خواهد که لب هايش را محکم روي هم نگه دارد و آزمونگر با انگشت شست خود، سعي در جدا کردن لب پايين از بالا دارد و يا از فرد مي خواهد که لب ها را به ترتيب و به حالتي که واکه هاي /u/و /i/ بيان ميشوند، در آورد و آزمونگر در هر مورد، سعي در خارج ساختن لب ها از وضعيت مربوطه(از طريق حرکت مخالف حرکت لب ها) مي نمايد و مدت زماني را که فرد در مقابل حرکت مخالف دست آزمونگر مقاومت کرده و از تغيير وضعيت لب هايش جلوگيري بعمل مي آورد.

--ارزيابي قدرت عملکرد زبان: ارزيابي قدرت عملکرد زبان در دو وضعيت خارج و داخل دهان مورد بررسي قرار مي گيرد. آزمونگر از فرد مورد آزمون مي خواهد تا زبانش را از دهان خارج کند(بدون اينکه تماس با لب ها داشته باشد) و سپس سعي در فشار آوردن به زبان در جهت مخالف حرکت زبان (يعني فشار زبان به سمت داخل) راداردودرمورد ديگرآزمونگرآبسلانگ را به کنا ره ­هاي زبان تکيه داده و از حرکت زبان به سمت چپ و راست جلوگيري بعمل مي آورد به منظور ارزيابي قدرت عملکرد زبان داخل دهان از فرد مي خواهند که قسمت قدامي زبانش را به سطح داخلي گونه ها در هر يک از طرفين صورت(چپ و راست) تماس داده و فشار آورد و آزمونگر با انگشت شست خود سعي در فشار آوردن زبان در جهت عکس حرکت آن (يعني فشار زبان به  سمت داخل) را دارد.

- ارزيابي قدرت علکرد فک: آزمونگر از فرد مي خواهد تا دهان خود را باز کرده و در مقابل حرکت دست او که سعي در بستن دهان او دارد، مقاومت کند و يا در مقابل حرکت دست درمانگر که سعي در متمايل ساختن فک تحتاني به سمت هر يک از جهات راست و چپ را دارد، مقاومت کند.

 

12- دریافت و ارائه فیدبک مربوط به محل تماس زبان با قسمت های مختلف حفره دهان

(Electropalatography)EPGاین دستگاه ابزاری مناسب برای مانتورینگ جزییات زمان بندی و محل تماس های زبان با کام در طی گفتار پیوسته است. محل تماس زبان با کام با استفاده از الکترود ها یی که بر روی یک کام مصنوعی نازک و متناسب با کام بیمارچیده شده است, مشخص می شود .

با استفاده از این دستگاه می توانیم تغییرات الگوی تماس زبان با سقف دهان را به وسیله تغییرات در الگوی تماس بین زبان و الکترود های روی کام را مشاهده کنیم .

 

در ابتدا بیمار کام را داخل دهان قرار می دهد. زمانیکه زبان با یک الکترود تماس پیدا کند سیگنال الکتریکی تولید میشود . الکترود ها توسط مدارهای الکتریکی ردیابی می شود در واقع یک تماس زبانی کامی ردیابی,سپس الگوی تماس برای ذخیره و نمایش به کامپیوتر منتقل می شود

این دستگاه از اجزا زیر تشکیل شده است

 

1-کام:متناسب با کام فرد یک کام مصنوعی و نازک تهیه می شود که الکترود ها برروی آن قرار می گیرند

 

2- گیرنده های خارجی :

اطلاعات مربوط به این دستگاه توسط دو نوع گیرنده خارجی دریافت می شود :

الف) میکروفن : سیگنال صوتی ایجاد شده در حین آواسازی توسط میکروفن به دستگاه منتقل می شود .

ب) الکترود ها : این گیرنده ها اطلاعات مربوط به تماس زبان و قسمت های مختلف کام را دریافت کرده و به جعبه اصلی متصل می کند الکترود ها بر روی کام مصنوعی به صورت 6 ردیف 8 تایی و 2 ردیف 7 تایی نصب شده اند قطب مثبت الکترود ها بر روی کام مصنوعی قرار دارد و قطب منفی این گیرنده ها میله ای شکل بوده و با بدن بیمار تماس است این الکترود ها تماس زبان با قسمت های مختلف کام را به صورت نقاط پر رنگ بر روی مانیتور نمایش می دهند که شامل موارد زیر می باشد

الف) تماس زبان با Alveolar:3 ردیف الکترود جلویی در  کام مصنوعی

 ب) تماس زبان با Velar:3 ردیف الکترود های عقبی در کام مصنوعی

ج) تماس زبان با Palatal:3 ریف الکترودهای وسطی در کام مصنوعی

 

3- جعبه اصلی دستگاه  :

این قسمت از دستگاه سیگنال های لازم برای برنامه نرم افزاری EPG را فراهم می کند

               4-برنامه نرم افزار EPG

به دلیل محدودیت های ناشی از ساخت کام مصنوعی متناسب با کام هر فرد در حال حاضر این دستگاه کارایی ندارد.

 
13. 
سامانه ای برای آموزش لمس صحیح در درمان گران عضلانی اسکلتی. در مورد فشار لمس از کم تا زیاد فیدبک مناسب به درمانگر دهد
.

14.
روشی برای یاد دادن نحوه صحیح قراردادن پا روی زمین در حین راه رفتن. مثلا به کسانی که کف پای صاف دارن
.